Kaunos Şehrinin Başlıca Tarihi Eserleri :
Kaunos'un en parlak döneminin, kuruluşuyla M. Ö. 5. Yüzyıl arasında olduğu anlaşılıyor.
Kaunos tarih boyunca çeşitli uygarlıklara sahne olduğu için kentte çok farklı yapı
teknikleri kullanılmış. Şehir surlarından da kentin o dönem ölçülerine göre çok
büyük olduğu anlaşılır. Engebeli bir araziye kurulu antik kentte, görülebilecek
başlıca yapılar şunlardır: Akropol (kale ve surlar), şehir surları, tiyatro, kilise,
hamam, depo, çeşme, agora, stoa ve kent içi yolları, tapınaklar ve kutsal alan,
liman ve mezarlık. Bunun yanı sıra günümüze ulaşamayan askeri liman, tersaneler,
spor merkezi, konutlar gibi yapılar ile henüz çıkartılmamış toprak altındaki eserler
de düşünüldüğünde, antik kentin ne derece büyük ve önemli bir yerleşim alanı olduğun
anlaşılır. Şimdi gelin bunlardan birkaçını tanıyalım.
Kilise (Büyük Kilise):
Tiyatroya giden yolun sağında güzel bir kilise vardır. Araştırmacılar bu yörede
iki kilise bulunduğunu öne sürmektedirler. Bu nedenle tiyatronun yanındaki kiliseye
Büyük Kilise adı verilir. Kaunos'ta kilisenin varlığı, buranın Roma döneminde de
önemini koruduğunu göstermektedir. Kilisenin 5. Yüzyıl'da, ya da daha sonraki dönemlerde
yapıldığı sanılmaktadır. Bir giriş ve üç bölmeden oluşmaktadır. Giriş Batıda, kutsal
yön Doğudadır. Kilisenin çevresinde bulunan mezarlar ve eski binalar temizlenerek
kilisenin yapısı ortaya çıkartılmıştır. Roma Hamamı: Anadolu'da bulunan Roma hamamları
içerisinde en iyi durumda olan hamamlardan biridir. Hamamda soyunma yeri, soğukluk,
ılıklık, sıcaklık ve masaj yeri, ısınma sistemi ve havuz gibi bölümler onarılmaktadır.
Hamamın en güzel ve etkileyici cephesi, bol pencereli olan Güney cephesidir. Bu
pencereler, kente ve limana hakimdir.
Palestra (Spor Okulu):
Kaunos'ta, hamamın doğusunda kiliseye kadar uzanan bir spor okulu vardı. Burada
güreş yapıldığı ve diğer sporlarla ilgili eğitim verildiği sanılıyor. Geniş bir
alanı kapsayan spor okulundan günümüze fazla bir şey kalmamıştır.
Tapınaklar ve Temenos (Kutsal Alan):
Antik dönemde çok tanrılı dinler vardı. Bu dönemde yaşayan insanlar, Zeus, Aphrodite,
Artemis, Apollon gibi tanrıça ve tanrılara inanırdı. Antik kentler, bu tanrıların
arasından kendi kentleri için koruyucu tanrı ve tanrıçalar seçerlerdi. Kaunos'ta
bulunan bir yazıtta Apollon, Posedion, Artemis ve Aphrodite adları geçmektedir.
Herodot ise Kaunosluların yabancı tanrılara değil kendi tanrılarına taptıklarını
yazmıştır. Arkeologlar Kaunos'da altı tapınak bulmuştur. Bu tapınakların dördü Roma,
ikisi Helenistik döneme aittir.
Agora ve Stoa (Pazar yeri ve Revaklar):
Antik çeşmeden batıya, ticaret limanına paralel uzanan bir yolun çevresinde ve sonunda,
agora ve stoa bulunmuştur. Hellenistik döneme ait olan stoanın arkasındaki yamaçta
kutsal tapınak alanı yer alır. M. Ö. 2. Yüzyıl'a aittir. 97 metre uzunluğunda olup
zemini taş döşelidir. Çevresinde yazıtlar bulunmuştur.
Nympheum (Anıtsal Çeşme):
Stoanın Doğusunda bulunan anıtsal çeşmenin, Roma İmparatoru Vespasian'ın da adının
geçtiği yazıtında gümrükle ilgili kayıtlar yer alır. Dönemin ticari yaşamına ait
bilgiler içermesi açısından yazıt son derce önemli yazılı bir belge niteliğindedir.
Depo (Ambar):
Antik kentte tiyatrodan limana inen yol üzerinde, iki katlı fazla büyük olmayan
bir yapıttır. Bir liman kenti olan Kaunos'un sahilinde de depo olarak kullanılan
yapıların olduğu sanılmaktadır.
Liman (Küçük Liman / Sülüklü Göl) ve Gümrük:
Bugün Sülüklü Göl adıyla bilinen liman, Kaunos'un bir ticaret şehri olmasında son
derece önemli rol oynamıştır. Zamanında ticaret gemilerinin rahatlıkla girebildiği
liman, korunaklı olup kapalı tipte limanlar grubuna giriyordu. Günümüzde dolarak
bataklığa dönüşmüştür. Zamanında limanın ağzının zincirlerle kapatıldığı tahmin
ediliyor. Limanda bir de gümrüğün olduğu, anıtsal çeşme üzerindeki gümrükle ilgili
bazı kural ve bilgileri içeren yazıttan anlaşılmaktadır. Limanda aynı zamanda dalga
kıran izlerine de rastlanmıştır.
Tholos (Yuvarlak yapı):
Tholos adıyla tanımlanan yapının bir kahraman için inşaa edildiği ileri sürülür.
Limanın güneyinde şehir surlarına yakındır. İçi suyla dolu olduğu için burada araştırma
yapmak güçleşmektedir.
KD
Şehir Suları ve Kapılar:
Akropolü çevreleyen surlar dışında kent de ayrıca surlarla çevrelenmistir. Surlar
Kuzey ve Kuzeydoğu'da Balıklar Dağı'na, Güney ve Güneybatı'da Küçük Kale'ye, Batıda
Çömlekçi Tepesi'ne, Kuzey'de ise bugünkü Dalyan Beldesi'ne bakan cephede devam etmektedir.
Surların yapımı antik döneme dayanmakla birlikte, sonradan çeşitli onarımlar görmüştür.
Yükseklik bazı yerlerde birkaç metreyi bulur. Sur içine açılan kapıların izleri
de yer yer belli olmaktadır.
Çömlekçi Tepesi:
Küçük Kale'nin karşısında kentin Batısı'ndadır. Ticaret limanının Küçük Kale ile
Çömlekçi Tepesi arasındaki kısmının zincirle kapatıldığı sanılmaktadır. Çevrede
mezarlar, surlar, Batı Kale ve Batı Kapısı yer alır. Buradaki kale ve surların 3.
Yüzyıla ait olduğu sanılmaktadır.
Küçük Kale:
Limanın Güneybatısı'ndadır. Akropol ile arasında sur bağlantısı vardır. Güney'ini
çeviren kent surundaki kapı göze çarpar.
Nekropol (Mezarlık) ve Kaya Mezarları:
Kaunos'un da diğer antik kentlerde oluğu gibi, yerleşim alanının dışında büyük bir
mezarlığı vardır. Manzarası güzel mezarlık alanı içinde farklı tipte mezarlar göze
çarpar. Bunlardan en dikkat çekici olanlar krallara ait anıtsal kaya mezarlarıdır.
Yüksek kayalara oyulan kaya mezarları bugün Dalyan'ın simgesi gibidir. Kaya mezarlarının
içinde bulunan bazı seramik, çanak çömlek ve diğer buluntular, mezarların M. Ö.
4. Yüzyıl'a ait olduğunu düşündürmektedir. Mezarlar, Likya tipi kaya mezarları görünümündedir.
Bunun da nedeni bölgenin Karya-Likya sınırına yakın olmasıdır. Anadolu dışında bu
tipte kaya mezarlarına rastlanmamıştır. Özellikle, Likya Bölgesi içindeki antik
kentlerde kaya mezarlarının en seçkin örnekleri ile karşılaşılır. Karya-Likya arasında
kalan Kaunos'ta da Likya tipli kaya mezarlarına rastlanır. Bu mezar örneklerinin
en yakın benzerlerini Telmessos'da (Fethiye) görmek mümkündür. Örneğin, Telmessos'da
bir yamaçta yer alan ve IV. yüzyıla, Kral Amnythas'a ait olduğu sanılan kaya mezarı
ve onun civarındaki diğer mezarlar Kaunos'daki örneklerle büyük benzerlik gösterir.
Küçük bir tapınak cephesi görünümünde oyulan mezarların yer seçiminde, manzara ve
zor ulaşılmasına dikkat edilmiştir.
Savaş Limanı ve Tersaneler:
Savaş Limanı ve Tersaneler: Antik kentin Dalyan Kanalı kenarında, savaş limanı ile
tersanelere sahip olduğu tarihi kaynaklarca ifade edilmektedir. Akropolisin Kuzey
tarafına rastlayan liman, bugün tamamen dolmuş durumdadır.
Konutlar:
Kazılar sırasında, stoanın arkasındaki terasta, Erken Bizans dönemine ait bazı ev
temellerine rastlanmıştır. Antik kentin asıl konut alanının kutsal tapınak alanından
Kuzey'e ve Batı'ya uzanan bölge olduğu tahmin edilmektedir.
Efsanelere inanır mısınız?
Kaunos Harabelerine Ulaşım
Dalyan'ın plaja kıyısı olmayan bir coğrafi yapısı vardır . Plaj çevresinde yapılaşma
olmadığı için plaja kara yolu veya gölden dolmuş teknelerle gidilebilir.
Kaunos harabelerini görmek için Dalyan limanından saat 10:00 ve 15:00 da günde iki
defa kalkan dolmuş tekne vardır. Bu tekneler merkezden hareket eder ve Kaunos harabeleri
gezildikten sonra yolcuları yine merkeze bırakır.
Not: Harabelere giriş ücretlidir.
Kaunos Şehri Tarihi Eserlerinin Fotoğrafları